هرکه هرچه گفت، هیچ کس نشنید
خیلی از میدان عتیق گفتیم و نوشتیم اما نه فریادمان به جایی رسید و نه کسی گوشش بدهکار تخریب آثار باستانی با ارزش در میدان عتیق اصفهان شد. اتفاقی که تنها تاریخ می تواند درباره آن قضاوت کند.
اینبار می خواهم حرفی بزنم که شاید با تمام گفته هایم در این زمینه فرق داشته باشد اما مسئله این است که فاز اول میدان عتیق اصفهان اجرا و عید فطر به اتمام می رسد. زیرگذری که بر روی میدان تاریخی زیر میدان عتیق کنونی قرار است ساخته شد و هرکه هرچه گفت، هیچ کس نشنید البته این مطلب به معنای اتمام ایستادگی ها برای تخریب آثار باستانی ارزشمند در این منطقه نیست بلکه شاید از درد مجبوری است که بین بد و بدتر، یکی با عنوان فاز اول به زور انتخاب شد:
بررسی ضرورت اجرای پروژه میدان عتیق
عتیق از نگاهی دیگر
درحالی که تمام دغدغه های
فعالان میراث فرهنگی در خصوص پروژه میدان عتیق به جا و درست است، اما اگر واقع
بینانه نگاه کنیم، مخالفت با اجرای این طرح می تواند، گور تاریخی برای مسجد جامع
در میان صدها مغازه کوچک و بزرگ باشد. البته منظور از مغازه ها، بازار تاریخی این منطقه نیست بلکه مغازه هایی است که بدون توجه به بافت تاریخی، قارچ گونه در این منطقه رشد کرده اند.
میدان عتیق پس از پروژه مترو در اصفهان یکی از خبرسازترین موضوعات خبری در اصفهان
بود که منجر به درگیری بیش از حد میان سازمان میراث فرهنگی و شهرداری اصفهان و موجب حساسیت بالای فعالان و روزنامه نگاران میراث فرهنگی شده است.
پروژه میدان عتیق که در پی سال ها بررسی در جهت سامان بخشیدن به این منطقه تاریخی
آغاز شد، طبق گفته ها، شهرداری اصفهان در تلاش است تا با کمترین خسارت به بدنه بافت تاریخی در این محدوده، آن
را سامان بخشیده و احیا کند.
میدان عتیق و یا همان سبزه میدان، در طول
سال های مختلف، به دلیل بافت اجتماعی خاصی که پیدا کرد، اجناس دسته چندم بازارهای چین را در بازارهای خود جای داد بطوری که مردم اصفهان، این منطقه را بیشتر به نام " کالاهای ارزان" می
شناسند تا محلی برای استقرار مسجد جامع اصفهان.
هرکسی پیش از اجرای طرح احیای
میدان عتیق به این مرکز مراجعه کرده باشد با دست فروش هایی روبرو شده است که
کالاهای بعضا قاچاق را به فروش رسانده و یا مغازه هایی را دیده است که از کمترین
سطح بهداشتی برای فروش مواد غذایی خود برخوردار نیستند و یا اجناسی را به فروش می رسانند که استانداردهای یک کالای ایرانی را ندارد، البته این مغازه ها که عمدتا با بازار اصلی این منطقه تفاوت دارند در حاشیه
میدان عتیق، همچنان قابل رویت هستند.
گرچه فعالان میراث فرهنگی در این خصوص بسیار تلاش کرده اند تا از اجرای این طرح به
دلیل وجود یک میدان تاریخی در زیر میدان عتیق جلوگیری شود اما نباید یک واقعیت را
نادیده گرفت که میدان عتیق و یا همان سبزه میدان در وضعیت فوق بحرانی از نظر تجمع مهاجرین، مغازه ها و وضعیت بهداشتی به سر می برد، به گونه ای که توریست ها در زمان
مراجعه به این منطقه با وضعیت آشفته این محل روبرو شده و در بیشتر اوقات رغبتی
برای بازدید از این منطقه از خود نشان نمی دهند.
از سوی دیگر گردشگران داخلی نیز زمان حضور در میدان عتیق و بازدید از مسجد جامع،
نگرانی ها و دغدغه های خود را در خصوص شلوغی مسیر و احتمال کیف زنی در این منطقه
را به همراه داشته و ترجیح می دهند همان بازدید، بار اول و آخر مراجعه به این
منطقه باشد.
باید یاد آور شد که مسجد جامع در این منطقه به دلیل وضعیت نابسامان
میدان عتیق و یا همان سبزه میدان، نادیده گرفته شده و در میان این شلوغی ها، مورد بی توجهی از سوی میراث فرهنگی قرار دارد.
پروژه میدان عتیق که به نام ساماندهی به وضعیت این منطقه در حال اجرا است، می
تواند تا حدود زیادی این میدان را احیا و از دل صدها مغازه بیرون کشیده و مسجد
جامع را از این وضعیت نجات دهد.
از نگاهی دیگر پروژه میدان عتیق شاید تنها راه نجات مجموعه تاریخی قرار گرفته در
این منطقه از اصفهان است که سالیان متمادی است که مورد بی مهری سازمان میراث
فرهنگی قرار گرفته به گونه ای که به نظر می رسد این سازمان چشم خود را بر روی این
منطقه تاریخی بسته است.
همچنین فعالان میراث فرهنگی نیز می توانند با درخواست از سازمان میراث
فرهنگی، نظارت بیشتر این سازمان بر روی پروژه عتیق را خواسته و درخواست نمایند که
به جای یک کارشناس مبتدی و تازه کار و جوان، یکی از بهترین کارشناسان این مجموعه
ناظر بر فعالیت های شهرداری در این پروژه باشد.
درحالی که تمام دغدغه های فعالان میراث فرهنگی در خصوص پروژه میدان عتیق به جا و
درست است، اما اگر واقع بینانه نگاه کنیم، مخالفت با اجرای این طرح می تواند، گور
تاریخی برای مسجد جامع در میان صدها مغازه کوچک و بزرگ باشد.
گفتنی است مسجد جامع عتیق دربرگیرنده گنجینه معماری دوران های مختلف تاریخی از دیلمیان تا صفویان و از عناصر اصلی ، مهم و شکل دهنده میدان بزرگ اصفهان در دوران سلجوقیان یا « میدان عتیق » است.
پ.ن: همین
